VỀ CÁI KHÓ CỦA THƯ PHÁP CHỮ VIỆT TRONG CUỘC THI VIẾT HOÀNH PHI – CÂU ĐỐI

Tôi định viết một bài tổng quan về “cái Khó” của thư pháp chữ Việt nhưng viết giữa chừng phải bỏ dở vì đó là vấn đề rất khó và khá tế nhị. Nó có thể “động chạm” đến nhiều người, nhất là những “cây đa cây đề” trong làng thư pháp và chắc chắn sẽ gây ra những tranh cãi ảnh hưởng tới sự tập trung vào cuộc thi hiện nay. Bởi vậy tôi chỉ muốn nêu những ý kiến ngắn gọn về “cái khó” của việc viết hoành phi, câu đối mà thôi.
Nhiều bạn cũng cảm thấy cái khó khi viết thể loại này và đã chia sẻ rất chân thành với tôi. Cái khó ở đây là tính đồng bộ, rõ ràng (không gây khó khăn nhầm lẫn về ngữ nghĩa khi đọc) và đặc biệt là tính trang trọng.
Trước hết là tính đồng bộ – các chữ trong HP,CĐ phải cùng một khuôn khổ như nhau, trong khi số chữ trong từng từ lại không bằng nhau, thậm chí rất chênh nhau. Ví dụ từ VÔ có 2 chữ cái nhưng từ NHIÊN lại có đến 5 chữ.
Thứ hai là tính RÕ RÀNG – đòi hỏi người viết không được biến dạng các con chữ một cách thái quá có thể gây ra nhầm lẫn khi đọc.
Thứ ba là tính TRANG TRỌNG – HP và CĐ thường được treo tại những chỗ trang trọng thậm chí ở nơi thờ cúng thiêng liêng. Nếu không đạt được yêu cầu này sẽ gây ra sự phản cảm.
Thứ tư là ĐẸP trong khi phải thỏa mãn tính rõ ràng và trang trọng.
Đó là những yêu cầu rất cao và thực sự khó khăn. Bộ CĐ – HP phải thể hiện được sự thành kính, thể hiện được khát vọng hướng thiện của chủ nhân. Cái đẹp ở đây là cái đẹp không khô cứng mà phải sinh động, không phô trương mà phải sang trọng. Người viết cần nhớ rằng nhìn vào bộ HP, CĐ người ta có thể đánh giá được trình độ văn hóa của chủ nhà.
Nếu cứ giữ cách viết thường thấy như hiện nay, chúng ta không thể nào đạt được những tiêu chí nói trên, thậm chí gây phản cảm. Muốn đạt được các tiêu chí đó, cần phải thay đổi tư duy trong cách điệu chữ viết, cần phải tìm ra và sử dụng triệt để các yếu tố tạo hình vốn rất ít ỏi của chữ Việt. Chúng ta rất may mắn vì chữ Việt có nhiều dấu giọng như sắc, huyền, hỏi, ngã, nặng. Chúng là những yếu tố tạo hình rất hữu hiệu mà các chữ khác trong hệ la tinh không có. Có thể dùng chúng để điểm xuyết làm cho bố cục con chữ trở nên hợp lý, hài hòa.
Cần phải biết cách Biến cái khiên cưỡng thành cái tự nhiên, biến cái vô lý thành cái có lý. Nhiều bạn đang theo học ngành kiến trúc vì vậy tôi có thể lấy ví dụ trong nghề để các bạn dễ thông cảm. Nhiều khi ta gặp một cái cột rất chướng mắt ở trong phòng mà người làm kiến trúc không thể chấp nhận được nhưng không thể bỏ nó đi do yêu cầu bắt buộc của kết cấu. Thực tế đó đòi hỏi kiến trúc sư phải có giải pháp hợp lý để đảm bảo tính thẩm mĩ của căn phòng. Có thể có hai giải pháp. Một là phải làm cho cái cột đó biến mất dù nó vẫn tồn tại bằng cách trốn nó trong một vách ngăn cần cần phải có của một quầy rượu hoặc tường trang trí nội thất… Hai là biến cái cột thành cái không phải là cột bằng nghệ thuật tạo hình sao cho khi nhìn vào đó người ta không có cảm giác đó là cái cột mà là một chi tiết kiến trúc hoặc một tác phẩm nghệ thuật cần phải có như đã có ý đồ từ lúc thiết kế kiến trúc. Làm như vậy tức là ta đã biến cái vô lý thành cái có lý. Trong thư pháp tuyệt đối không để lộ sự gượng ép, khiên cưỡng trong xử lý bố cục, gây cảm giác kho chịu cho người xem.
Tất cả những giải pháp đòi hỏi người viết phải có trình độ cảm thụ thẩm mỹ cao và phải thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo.
Cuộc thi này là một phép thử cho chính bản thân người dự thi. Cuộc thi này tạo ra cơ hội cho người dự thi nhìn lại mình, hiểu mình đang ở đâu và thấy được mình cần phải làm gì để trở thành nhà thư pháp theo đúng nghĩa của nó.
Rất vui khi thấy các bạn nhiệt tình hưởng ứng cuộc thi này. Các bạn đã giúp tôi củng cố niềm tin vào các bạn và hy vọng các bạn sẽ làm được những điều tôi hằng mơ ước nhưng không thể làm được do tuổi tác và khả năng có hạn. Hy vọng Nghệ thuật thư pháp chữ Việt sớm định hình và có chỗ đứng mãi mãi trong trái tim của người Việt nam.

 

Phạm Đức Nhuận

 

Thông tin về cuộc thi: http://www.facebook.com/groups/385445134851107/permalink/431600966902190/

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s