Truyện tranh Việt Nam

Tổng quan

Nói chung hiện nay, truyện tranh Việt Nam chưa thực sự phát triển mạnh do sự ảnh hưởng của truyện tranh nước ngoài, yếu khâu kịch bản, sự khắt khe của độc giả trong nước khi vẫn coi truyện tranh như một thể loại văn hóa bình dân, sự định hướng văn hóa chưa đúng của người lớn với trẻ em. Truyện tranh Việt Nam đang trong giai đoạn định hình phong cách hiện đại[1] nhưng vẫn phát triển khá bế tắc, khó đoán định[2].

Theo cách hiểu truyền thống ở Việt Nam thì truyện tranh chủ yếu dành cho đối tượng là thiếu nhi[3] như trẻ emhọc sinhsinh viên, các đối tượng lớn tuổi hơn ít tiếp cận với loại hình này và đây dường như là thị trường chưa được khai thác. Một đánh giá cho biết truyện tranh cho lứa tuổi thiếu nhi ở Việt Nam đã có những bước phát triển đáng ghi nhận và đang dần định hình phong cách, tuy nhiên, thị trường truyện tranh cho người lớn vẫn còn bỏ ngỏ và được ví như mảnh đất màu mỡ đang bị bỏ hoang[4]. Thậm chí có những quan điểm còn nặng nề về truyện tranh là gây ảnh hưởng đến tâm hồn của trẻ em[5].

Bên cạnh đó sự xâm nhập và ảnh hưởng rất mạnh mẽ của các thể loại truyện nước ngoài thiên về nội dung người lớn, bạo lực,tình dụcbiến tháiloạn luânđồng tính được xuất bản, bày bán tràn lan ảnh hưởng không nhỏ đến nhân cách của giới trẻ đang là vấn đề nhức nhối hiện nay[6][7].

 

Lịch sử[sửa]

Nhìn chung, truyện tranh Việt Nam có hàng chục năm lịch sử hình thành và phát triển và hiện nay đang ở giai đoạn chuyển đổi đến hình thức chuyên nghiệp[2]. Những bức phát triển của truyện tranh Việt Nam hiện đại có thể chia (tương đối) thành một số giai đoạn:

1986 – 1990[sửa]

Giai đoạn 1986 – 1990 là giai đoạn được coi là thời kỳ đỉnh cao rực rỡ của truyện tranh nội Việt Nam với sự đa dạng về mọi thể loại, từ truyện tranh lịch sửtruyện cổ tíchtruyện dân gian, truyện trinh thámtruyện ngụ ngôn nước ngoài như Thánh GióngThạch SanhMai An TiêmSọ Dừa, Truyện cổ các dân tộc thiểu số…[8], số lượng phát hành truyện tranh cũng đạt những cột mốc rất lớn ít nhất từ 1.100 – 1.500 bản, cao nhất có khi lên đến 80.000 – 150.000 bản đối với bản truyện Tướng quân họ Đoàn của Nhà xuất bản Văn hóa Dân tộc, tranh Nguyễn Hữu Thụ, lời Đoàn Bích Ngọc[8].

Trong giai đoạn này, tỉnh thành nào ở Việt Nam cũng có Nhà xuất bản phát hành truyện tranh. Trong đó trọng tâm là các nhà xuất bản lớn như nhà xuất bản Kim đồngNhà xuất bản Trẻ, Nhà xuất bản Măng non Thành phố Hồ Chí minh, Nhà xuất bản Văn hóa. Thời kỳ này Việt Nam cũng có đội ngũ họa sĩ truyện tranh tâm huyết như họa sĩ Mai LongNgô Mạnh LânTạ Thúc BìnhTạ Lựu… được coi là những họa sĩ gạo cội vẽ truyện tranh với số lượng tác phẩm đồ sộ, ghi dấu nhất ấn với loạt truyện cổ tíchthần thoại. Những truyện tranh thời kỳ đầu phần lớn in trên chất liệu giấy xấu, chỉ hai màu đen trắng… nhưng vẫn có thu hút rất đông các thế hệ độc giả. Vẽ truyện tranh cũng được coi là một nghề nóng của họa sĩ lúc bấy giờ[8].

1990 đến nay[sửa]

Giai đoạn sau năm 1990, giai đoạn này truyện tranh Việt Nam tiếp tục phát triển tuy không rầm rộ như giai đoạn trước, truyện tranh Việt Nam chưa có nhiều thành tích đáng kể như thời kỳ 1986-1990[8] nhưng vẫn có những bộ truyện đi vào lòng độc giả như Dũng sĩ Hesman[9] của họa sĩ Hùng Lân phóng tác theo truyện tranh nước ngoài. Bên cạnh đó còn có bộ Siêu nhân Việt Nam do nhóm tác giả Dương Thiên Vương và Trương Hùng Lân thực hiện theo phong cách của dũng sĩ Hesman. Ngoài ra còn có các truyện Dế mèn phiêu lưu ký do Nhà xuất bản Kim Đồng, họa sĩ Tạ Huy Long, truyện Tô Hoài. Trong thời kỳ này, Hùng Lân là họa sĩ được chú ý với sự tâm huyết cho truyện tranh Việt Nam và liên tục cho ra đời nhiều tác phẩm có ý nghĩa như Cô Tiên XanhVó Ngựa Sài GònThằng BờmNgười đầu tiên lên mặt trăng[9].

Đáng chú ý trong thời gian này là sự xâm nhập và tấn công dữ dội vào thị trường truyện tranh Việt Nam của các dòng truyện tranh nước ngoài, ban đầu là dòng truyện Comic của Phương Tây, sau đó là sự xâm nhập mạnh mẽ và thống trị của dòng truyện Manga Nhật Bản điển hình là các truyện như Đô-rê-monBảy viên ngọc rồng…tiếp sau đó là sự xâm nhập, ảnh hưởng của các dòng truyện theo thể loại Manwa của Hàn Quốc với các thể loại truyện tình cảm lãng mạn, Mạn họa của Trung Quốc với các thể loại chuyển thể từ các tiểu thuyết kiếp hiệp, truyện lịch sử, truyện về hoang tưởng…. với những nét vẽ tinh xảo, sống động và đầy trí tưởng tượng cùng nội dung hiện đại, gần gũi[2], có những giai đoạn mà Truyện tranh nước ngoài tràn ngập thị trường sách cho thanh thiếu nhi[10] Một ước tính cho thấy, trước năm 2003, trung bình Việt Nam xuất bản 4.000 đầu truyện tranh/năm với số bản in khoảng 3.000 bản/đầu truyện, nhưng vào một thời điểm chỉ trong tám tháng đầu năm 2003, con số này đã lên tới 13.000 đầu truyện qua đó chứng tỏ sức hút ngày càng mạnh mẽ của truyện tranh, trong đó có tới 7/10 thiếu nhi ở thành phố được hỏi đều có mua và đọc truyện tranh, và 10/10 trong số đó đều thích truyện tranh[10].

Một bộ truyện có phong cách vẽ của Việt Nam

Trong thời gian từ năm 2000 trở lại đây, truyện tranh Việt Nam cũng có những nổ lực lớn, một số đơn vị đã tung ra thị trường truyện tranh Việt cho người Việt, khởi đầu là TV comics với một loạt truyện cho thiếu nhi và cả người lớn trong đó có truyện tranh của nhóm B.R.O (Thành phố Hồ Chí Minh) đã được Nhật Bản đề nghị hợp tác xuất bản, sau đó nhiều đơn vị cũng mạnh dạn đầu tư vào lĩnh vực này và thu hút số lượng lớn đội ngũ họa sĩ, sáng tác có chất lượng[1]. Trong những năm gần đây đáng chú ý co bộ Thần đồng đất Việt do Công ty Phan Thị phát hành đã gây được tiếng vang lớn và chiếm thị phần đáng kể trong thị trường truyện tranh. Đây được cho là bộ truyện tranh dài kỳ đầu tiên thành công cả về mặt doanh thu và uy tín và đã thắng lợi ngay trong thời điểm truyện tranh ngoại còn đang phát triển mạnh[11]. Bên cạnh đó một số bộ truyện đáng chú ý khác như Danh nhân đất Việt, Mai Mơ và Chi LiTomi HappyTý QuậySát thủ đầu mưng mủ, Tắt đèn, Chí Phèo, Giông tố…, bộ Đất Rồng tác giả Đinh Việt Phương, Đỗ Như Trang, Lê Lâm Viên (Công ty 3D Art xuất bản) đã được giải thưởng quốc tế Manga năm 2012[1]

Gần đây nhất là xu hướng sự suy thoái của các dòng truyện tranh ngoại tạo cơ hội cho truyện tranh Việt Nam trỗi dậy với những tác phẩm thu hút lượng độc giả lớn. Tuy chưa thật sự thành hình nhưng khái niệm Phong cách truyện tranh Việt Nam cũng đã bắt đầu được đề cập đến như một khẳng định sự phát triển của truyện tranh Việt Nam hiện nay[11] và sự phát triển mạnh mẽ của phong trào các bạn trẻ tập vẽ truyện tranh, học vẽ truyện tranh, vẽ truyện tranh qua mạng….[12]

Thực trạng hiện nay[sửa]

Truyện nội[sửa]

Nhưng thể loại truyện tranh của Việt Nam không được các nhà xuất bản trong nước chú ý do độc giả trẻ Việt chỉ chuộng manga của Nhật,manhwa của Hàn Quốcmanhua của Trung Quốccomics của phương Tây, và ở Việt Nam, chưa thành hình đội ngũ họa sĩ truyện tranh Việt Nam chuyên nghiệp có kỹ năng cao và đây vẫn còn là mảng trống lớn vì không được chú tâm đào tạo[2] và một thực tế thì so với truyện tranh ngoại, còn có quá ít truyện tranh theo phong cách của Việt Nam và truyện tranh Việt Nam còn quá nặng về tính giáo dục theo kiểu giáo điều sách vở, nhồi nhét, khô khan, hình vẽ chưa sinh động, hấp dẫn[10], cáchọa sĩ, nhóm sáng tác truyện tranh, các công ty xuất bản truyện tranh… dù tâm huyết nhưng cũng chỉ có thể cho ra những sản phẩm mang tính chất lẻ tẻ, khó xây dựng được con đường đúng hướng cho truyện tranh Việt Nam[2][13]

Về nội dung, những năm gần đây, truyện cổ tích xuất bản dưới dạng truyện tranh với hình thức đẹp, bắt mắt đã xuất hiện, nhưng nhiều truyện đã không đưa những chi tiết được coi như linh hồn của câu chuyện cổ. Ví dụ như truyện Tấm Cám của Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Nai được đặt lại tựa: Cô Tấm và truyện Cô Tấm bị cắt lược hết câu thần chú âu yếm gọi cá của Tấm: “Bống bống bang bang, lên ăn cơm vàng, cơm bạc nhà ta, chớ ăn cơm hẩm, cháo hoa nhà người”, hay lời nói như thơ của bà cụ nhân hậu: “Thị ơi, thị rụng bị bà…” Thay vào đó là những câu thoại kiểu như: “Tấm, mày hâm à, mày câm à, sao mày đâm thủng cái mâm…”. Cùng với đó là những ngôn từ rất “hiện đại” như “bái bai, thấy chết liền…”, có những truyện viết sai lệch nội dung, hoặc đưa vào các tình tiết hư cấu, sai sự thật nhằm mục đích gây cười. Truyện cổ tích Nghìn lẻ một đêm của Nhà xuất bản Kim Đồng đã được phóng tác quá mức, mang những nội dung phản cảm với những cảnh hôn nhau và câu từ yêu đương thô tục được biên tập, vận dụng tối đa, dù đây là cuốn sách dành cho thiếu nhi[14].

Truyện ngoại[sửa]

Ở Việt Nam, truyện tranh là sản phẩm văn hóa được giới trẻ, từ nhi đồng đến thanh thiếu niên đọc rất nhiều nên được đánh giá có tầm ảnh hưởng lớn đến việc hình thành nhân cách[11] những những truyện tranh ngoại nhập vào Việt Nam hiện nay có nhiều tác phẩm chưa phù hợp với Việt Nam, truyện tranh ít tính văn học, thẩm mỹ, có tác dụng kích động bạo lực đối với tuổi mới lớn và vào đời những truyện tranh dung tục, khiêu dâm, phản cảm xuất hiện ngày càng nhiều và công khai[10].

Đây là một vấn đề được nhiều bậc phụ huynh cũng như xã hội quan tâm cảnh báo. Một thực tế hiện nay ở Việt Nam là truyện tranh thiếu nhi có hình ảnh nhạy cảm, kích dục… đang tác động đến trẻ nhỏ và rất khó ngăn chặn trẻ tiếp xúc với truyện tranh ngoại, đó là hiện tượng truyện tranh ngoại nhập đang bị ô nhiễm [15][16] Một số khía cạnh đáng chú ý của vấn đề này là truyện tranh dần trở thành truyện kích dục, truyện thiếu nhi, nội dung người lớn, truyện thiếu đứng đắn, những truyện tranh là văn hóa phẩm đồi trụy được xuất bản một cách thiếu thận trọng cũng như nhập lậu và in lập tràn lan[6] với những hình ảnh, lời thoại không dành cho học sinh, được dán nhãn cho độc giả trưởng thành với những hình ảnh minh họa nhạy cảm, thô tục. Những trang bìa truyện gợi cảm, nội dung thiếu đứng đắn, phần lớn truyện tranh tại các cửa hàng đều không có bản quyền[6]. Điều đáng quan tâm là nhiều độc giả nhí khi được hỏi, đều tỏ ra thích thú với truyện tranh nhạy cảm[16] thậm chí có trường hợp nghiện và có những bi kịch[17].

Trong những bộ truyền này, nhiều hình ảnh tươi mát được tác giả phô bày một cách thô thiển trên chính các trang bìa hoặc chìm nổi bên trong nội dung. Một số điển hình có thể kể đến như:[6][16][18]

  • Shin-cậu bé bút chì từng bị dừng do phản hồi từ báo chí và độc giả
  • Một nửa Ranma không khác một cẩm nang dạy cách làm tình với nhân vật nữ thường xuyên bị vẽ lột trần.
  • Chàng trai (2 tập) do Nhà xuất bản Thanh Hóa cấp phép gây ra nhiều phản ứng trong dư luận thời gian gần vì tính gợi dục nhằm vào đối tượng độc giả lứa tuổi mới lớn[16]
  • Tình yêu học trò (tập truyện) với những nhân vật trong truyện dày dạn tình trường, việc học hành của nhân vật hầu như chẳng được tác giả đề cập mà chủ yếu xoay quanh việcyêu đương, hờn giận không lành mạnh, để thỏa mãn tình yêu của mình, một số nhân vật đã không từ bất cứ thủ đoạn nào. Khi không đạt được mục đích, việc tìm đến cái chếtlại là sự lựa chọn cuối cùng của họ[16][19]
  • Chàng trai trong truyện tranh do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Ichigo – Kỷ niệm xanh do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Hội học sinh do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Girl Comics – Lần đầu trải nghiệm do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Crazy kiss do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Good kis – Nụ hôn đầu do Nhà xuất bản Thanh Hóa xuất bản
  • Lilim kiss do Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin xuất bản
  • Mặt trời bé con do Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin xuất bản
  • Gantz
  • Hậu duệ của Nuvavihyon (Hiroshi Shiibashi)
  • Công chúa Hoa Anh Đào (Arina Tanemura)
  • MARS Chiến thần của Nhà Xuất bản Văn hoá thông tin với nội dung từ trang 114 đến 131 trong tập 10 của truyện tập trung miêu tả chuyện chăn gối của hai học trò cuối cấp với lời rên rỉ gấp gáp… Ngoài ra, trong truyện còn có những hình ảnh, mô tả cuộc tình chớp nhoáng giữa nhân vật Rei và Yuka.
  • Tam Nữ H có những lời lẽ và hình ảnh rất thô tục

Bên cạnh đó một số câu chuyện ngoài nội dung thô tục, hình ảnh gợi cảm, vấn đề về bạo lực trong cốt truyện cũng khiến nhiều phụ huynh chú ý như truyện Siêu nhân Locke,Ninja loạn thị với những từ ngữ mang đầy tính bạo lực như “quyết đấu”, “báo thù”, “cuộc chiến”… xuất hiện khá nhiều trong các cuốn truyện tranh này[6] Bên cạnh những câu chuyện dành cho thiếu nhi, còn có nhiều cuốn truyện được được dán mác cho teen với dòng chữ 13+, 14+, 15+… ngoài những tranh vẽ mát mẻ, còn có nhiều cảnh nóng bỏng như cảnh tắm, mặc đồ lót, ôm hôn, thậm chí có cả cảnh trên giường[6]

Một hình ảnh khiêu dâm thường thấy trong thể loại truyện Hentai trong đó vẽ cảnh nam, nữ học sinh đang quan hệ tình dục trong lớp học

Và ở Việt Nam hiện nay, các thể loại 18+ lại đang trên đà phát tán dữ dội với đầy rẫy truyện đề cập đến quan hệ xác thịtgiữa những đứa trẻ còn đang độ tuổi đến trường, giữa câu chuyện tình ái thầy – trò và không từ cả những mối quan hệloạn luân giữa những người cùng huyết thống. Trong nhiều truyện thuộc thể loại 18+, mọi thứ liên quan đến sex giữa các nhân vật (đa số là học sinhsinh viên) diễn ra quá dễ dàng, ở bất cứ đâu: dưới ga tàu điện ngầmthư viện trường, phòng y tế trường, nhà kho… và mọi lúc kể cả khi đang trong giờ học, giờ học tập ngoại khóa, buổi khám bệnh, và cả trong lúc đi vệ sinh, các truyện tranh về học trò lấy bối cảnh của lớp học, một học sinh chỉ nghĩ đến chuyện tình cảm trong giờ học, không tập trung học tập[7]

Ngoài những vấn đề về ngôn ngữ với những bản dịch cẩu thả, từ ngữ lộn xộn, hầu hết những bối cảnh và nhân vật chính trong các câu chuyện giới tính đều trong dáng dấp của những cô, cậu học sinh, và Hầu hết các câu chuyện đều lấy bối cảnh có liên quan đến học sinh, sinh viên còn đang ngồi trên ghế nhà trường như bạn cùng lớp, nhà trường, thầy hiệu trưởng ví dụ như bộ truyện Hidoku Shinaide và bộ Kasa no Shita hay Futari, có mô tả nhiều thói quen xấu được nhắc đi nhắc lại như tụ tập bài bạchút thuốc, uống bia, những lệch lạc về giới tính… hay trong một số truyện, các nhân vật nữ được phác họa dưới hình dạng những con mèo hoang, với cách ăn mặc hở hang quá mức cùng lối sống bầy đàn với những suy nghĩ không bình thường về sex.[7].

Một số ý kiến dẫn ra các nghiên cứu về tâm sinh lý đã chỉ ra rằng, do đặc thù nên lứa tuổi thanh thiếu niên có nhu cầu tìm hiểu cũng như thỏa mãn các vấn đề sinh lý lớn do vậy nếu không kiểm soát hoặc được kiểm soát bản thân trước những hình ảnh và ngôn ngữ mang tính kích thích, lứa tuổi học trò có thể xuất hiện hoặc thúc đẩy nhu cầu thỏa mãn tính dục, dẫn đến việc thực hiện hành vi người lớn với bạn trai hoặcbạn gái của mình một cách mất kiểm soát[7]. Kể cả đối với những đối tượng chọn cách thủ dâm để thỏa mãn, nếu lạm dụng sẽ để lại hậu quả lâu dài cả về thể chất và tâm lý. Ngoài ra, những tình huống phi thực tế trong các câu chuyện có thể tạo ra những biến thái trong suy nghĩ về một vấn đề hoàn toàn nghiêm túc, đặc biệt là với giới trẻ chưa thể làm chủ hành vi của chính mình, nếu không có ý thức và không thể kiểm soát được mình, thì những đối tượng này hoàn toàn có thể dễ dàng vướng vào các hành vi quấy rối tình dụcnơi công cộng, hoặc thậm chí có thể nặng hơn là các loại tội phạm tình dục.[7].

nguồn: wikipedia.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s